Brudzeńskie jary

Autor: 

Sławko Gajewski

Brudzeński Park Krajobrazowy, powołany 9 czerwca 1988 roku, należy do jednych z najmniejszych obszarów chronionych w Polsce. Pomimo tego, tereny leżące w obrębie parku cechuje niezwykle przebogata zbiorowość ekologiczna z roślin i zwierząt, a także urozmaicony krajobraz.

Już przed powstaniem parku istniały tu dwa rezerwaty przyrody, razem chroniące ponad 153 ha leśnej powierzchni i przełomowy odcinek rzeki Skrwy Prawej. Czy były to wystarczające środki dla zachowania niezniszczonej przyrody?; z pewnością nie. Spójny system rezerwatowy parku wymagał wiele do życzenia, zaś mały skrawek objęty jego ochroną nader skąpy.

Na podstawie rozporządzenia nr. 80 wojewody mazowieckiego z dnia 11 września 2002 roku (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego, poz. 6183) nowy rezerwat wojewoda zatwierdził.

Rezerwat przyrody "Brudzeńskie jary" obejmuje pod ochronę teren o łącznej powierzchni 39,10 ha (w tym otuliny 35,80 ha).

Uroczysko "Brudzeńskie jary" aktualnie jest jednym z piękniejszych fragmentów parku krajobrazowego. Ciekawe ukształtowanie powierzchni, wyniesienia, skarpy, pagórki, z licznymi strumieniami dopływów Skrwy Prawej tworzą tu podmokłości z torfów i namułów. Porastający go starodrzew dębowy - rzadki na Mazowszu, liczący sobie przeszło 150 lat!, szczególnie świadczy o jego walorze.

Zbiorowiska leśne rezerwatu zaliczane są do gradów niskich z płatami lasu łęgowego w sąsiedztwie rzeki. Są to: brzoza brodawkowata, lipa drobnolistna, topola biała, klony jawor i pospolity, olsza oraz grab. Rosną również sędziwe buki (pomniki przyrody), o obwodach sięgających ponad dwóch metrów.

Z roślin podlegających całkowitej ochronie stwierdzono: bluszcz pospolity, lilię złotogłów oraz śnieżyczkę przebiśnieg, podlegających częściowej ochronie konwalię majową i pierwiosnka lekarskiego. Oczywiście nie są to wszystkie zbiorowiska flory porastające uroczysko.

Godnym zauważenia są także wartości kulturowo-historyczne usytuowane w rezerwacie.

Jednym z zachowanych obiektów jest tu pierścieniowate grodzisko datowane na ok. X - XI wiek, o kształcie zbliżonym do trójkąta. W największym miejscu sięgające do 125 x 90 metrów!

Drugim nie mniej ważnym Obiektem historycznym jest obelisk upamiętniający śmierć 6-ciu Polaków zamordowanych przez Niemców.

To trzeci z kolei rezerwat przyrody Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego - utworzony co warto zaznaczyć dzięki doskonałej współpracy Nadleśnictwa Płock oraz Okręgowej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi z Mazowieckim Urzędem Wojewódzkim Delegatury w Płocku.