Twierdza Osowiec

Autor: 

kazet-kz

Dogodny teren na bagnach w dwukilometrowym zwężeniu doliny rzeki Biebrzy był głównym argumentem za przystosowaniem tego miejsca do spełnienia funkcji militarnej (obronnej). Nim to się jednak stało to ludność zamieszkującą te tereny przeniesiono na drugi brzeg rzeki. Pierwsze prace projektowe Twierdzy Osowiec rozpoczęto w 1873 roku; prace budowlane rozpoczęły się w 1882 roku i trwały przez dziesięć lat. Następnie przeprowadzono prace modernizacyjne, które trwały po roku 1905 po przegranej przez Rosjan wojnie z Japonią. Przed I wojną światową pospiesznie uzupełniano elementy fortyfikacyjne.Twierdza nigdy nie została zdobyta, a podczas I wojny światowej broniła się przez ponad pół roku. W związku z tą sytuacją zaczęto nazywać ją "rosyjskim Verdun". Armia niemiecka przeprowadziła trzy szturmy na twierdzę, w tym jeden atak z użyciem gazów bojowych (chloru). Nie przyniosło to jednak zamierzonego skutku, gdyż zmieniły się warunki pogodowe. Jednak straty wśród rosyjskich obrońców sięgnęły 2000 żołnierzy. Ewakuacja Twierdzy nastąpiła w dniach 18-23.08.1915 roku ze względu na niekorzystną sytuację na froncie.W okresie międzywojennym w Twierdzy stacjonowało wiele formacji wojskowych, znajdowała się również Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Podczas trwania tego okresu zbudowano wiele schronów.W kampanii wrześniowej 1939 roku o Twierdzę nie toczyły się żadne walki. Niemcy jednak zmusili polskich żołnierzy do opuszczenia stanowisk poprzez złamanie linii obrony opartej o rzeki Biebrzę i Narew w Wiźnie.Osiem lat po zakończeniu II wojny światowej wojsko weszło w posiadanie tego terenu i do dnia dzisiejszego znajduje się tutaj Jednostka Wojskowa.Twierdza składała się z czterech fotów - I Centralny, II Zarzeczny, III Szwedzki, IV Nowy. W planach było również wybudowanie Fortu V, ale ostatecznie wykonano tylko umocnienia polowe i zrezygnowano w końcu z jego budowy. Twierdza była skutecznym połączeniem fortyfikacji stałej i polowej. Pierwsze trzy forty zaprojektował inż. ppłk. R. Krasowki, a fort czwarty inż. kpt. szt. Nestor Bujnicki. Fort I Centralny stanowił główną pozycję obrony; na jego terenie znajdowały się także budynki, które nie miały charakteru bojowego m.in. magazyny, domy, cerkiew.Obecnie tylko dwa Forty, które znajdują się w rękach wojska są w najlepszym stanie (I i III), przy czym zwiedzać można tylko Centralny. Pozostałe dwa forty są wysadzone, ale o ile Fort Zarzeczny pozostaje w stanie czytelnej ruiny to już Fort Nowy praktycznie został "pochłonięty" przez roślinność leśną.